UNESCO Dünya Miras Listesi’ndeki Sardes Antik Kenti’nde, yaklaşık 120 yıldır süren arkeolojik kazılar sonucunda Lidya dönemi kalıntılarının ziyarete açılması için hazırlıklar tamamlanıyor.
Tarih ve Önemi
Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes, tarihte devlet güvencesinde paranın ilk basıldığı yer olarak biliniyor. Lidya Devleti’ne başkentlik yapmış bu antik kent, çok tanrılı dinler döneminden Artemis Tapınağı’na, Antik Çağ’ın kayıtlara geçen en büyük sinagoguna ve Yuhanna İncili’nde adı geçen kiliseye kadar birçok yapıyı barındırıyor. Ayrıca Roma dönemine ait anıtsal hamam ve gimnazyum kalıntıları da kentte görülebiliyor.
Kentte Bizans, Roma, Helenistik ve Pers hakimiyetine ait kalıntılar, Lidya dönemine ait yapılarla üst üste yer alıyor. Bugüne kadar ziyaretçiler Helenistik, Roma ve Bizans dönemine ait kalıntıları görebiliyordu; ancak Lidya dönemi buluntularının da ziyarete açılması için çalışmalar başlatıldı. Alanın 2026 yılının ortasına doğru turistlerin ziyaretine açılması hedefleniyor.
Kazılarda Öne Çıkan Buluntular
Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nicholas Cahill, kazılarda özellikle Pers işgali ve klasik Lidya dönemi yapılarının ortaya çıkarılmasının önemli olduğunu belirtti. Cahill, gezi rotasına ekleyecekleri yapıların Lidya mimarisi ve günlük yaşamına dair ipuçları sunacağını söyledi.
Kazılarda bir Lidya mutfağı da bulundu. Cahill, “30 kadar tabak, bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için demir şiş bulduk. Yanında evin sahibi olduğunu düşündüğümüz yaşlı bir insan iskeleti de vardı. Ayrıca kırmızı renkli camdan bir cam fabrikası bulduk; bu cam, o dönemde Yunanistan’da yok, daha çok Mezopotamya’dan geliyor” dedi.
Ziyaretçiler Ne Görecek?
Sardes’te Bizans, Roma ve Helenistik yapıların Lidya kalıntılarının üstünde olması nedeniyle kazıların zor ilerlediğini vurgulayan Cahill, “Sadece küçük bir alan kazabildik, ancak Lidya sur duvarı, yanmış kerpiç seviyeleri ve Lidya evlerini göstereceğiz. İlk kez ziyaretçiler Lidya şehrinin kültürünü doğrudan görebilecek” diye ekledi.
Kazı alanı, koruma çatısı altına alınarak gezi patikalarıyla ziyarete açılacak ve turistler Lidya başkentinin kalıntılarını anlaşılır bir biçimde görebilecek.